ΧΑΤΖΗΜΑΧΙΛΗΣ: ΕΡΓΑ ΑΠΟ ΤΟ 1966 ΕΩΣ ΤΟ 2019

Περιγραφή

Εάν η ζωγραφική ήταν το μέσο επικοινωνίας με εικόνες έως τα μέσα του 19ου αιώνα, η ανάθεση του ρόλου αυτού στο νέο μέσο της φωτογραφίας από το χρονικό αυτό σημείο και μετά δημιούργησε μια υπαρξιακή κρίση που με τη σειρά της έκανε να βλαστήσουν οι σπόροι της μοντέρνας τέχνης. Ή μάλλον αυτό μας παραδίδουν τα βιβλία ιστορίας της τέχνης. Κι όμως, ακόμη κι εάν τον καιρό του Ζεύξιδος η ζωγραφική ήταν ένα επίπεδο σημαίνον ενός νοητικού σημαινόμενου το οποίο αντιστοιχούσε σε μια τρισδιάστατη “πραγματικότητα” που διήγειρε την όρεξη των πουλιών για σταφύλια, το τέχνασμα καθ’ εαυτό ήταν κάτι περισσότερο από ένα απλό υποκατάστατο· προσέθετε μια διάσταση διαρκούς χρονικότητας στην ουσία της απεικονιζόμενης “πραγματικότητας”. Καθώς οι ζωγράφοι διεύρυναν τα όρια του μέσου τους χρησιμοποιώντας τα ελαττώματα του ανθρώπινου ματιού για να το ξεγελούν ώστε να βλέπει όσα δεν ήταν εκεί (νευρώδεις πινελιές αντί για απαλή γούνα, λαμπερό μετάξι ή απαυγάζον φως), περαιτέρω επίπεδα σημαινόντων προστέθηκαν σε αυτή τη χρονικότητα. Συνακόλουθα, η απομάκρυνση από την παραστατικότητα που πιστώνεται στην άφιξη των φωτοευαίσθητων πλακών και της μαζικής τους αναπαραγωγής πρέπει να ιδωθεί ως σχετιζόμενη λιγότερο με την αδυναμία της ζωγραφικής να αναπαριστά με πιστότητα και περισσότερο με τα ιστορικά πεπρωμένα της τέχνης στην εποχή της όψιμης βιομηχανικής επανάστασης και των μαζικών σφαγών. Οι καλλιτέχνες που υπηρετούν το μέσο της ζωγραφικής δεν χρειάστηκε ποτέ να “επιστρέψουν” σε αυτήν – η ζωγραφική ήταν πάντοτε παρούσα, προσέγγιζε το ανείπωτο, αποκάλυπτε πολλαπλές αλήθειες και αγκάλιαζε τις δυνατότητες που προσέφεραν τα νέα μέσα. Ένας από τους καλλιτέχνες που εξερευνούν αυτό το ανείπωτο μέσα από τη ζωγραφική παραμένοντας σε επαφή με νέες προσεγγίσεις είναι ο Γιώργος Χατζημιχάλης, το έργο του οποίου από το 1966 έως και σήμερα παρουσιάζεται στη σημαντική έκθεση του Μουσείου Μπενάκη, την οποία τεκμηριώνει η ανά χείρας έκδοση. Ο Χατζημιχάλης δεν αποτάσσεται τις μη παραστατικές μορφές επικοινωνίας – χρησιμοποιεί μάλιστα κατεξοχήν τον γραπτό λόγο. Την ίδια στιγμή όμως ενισχύει την πίστη μας στη ζωγραφική, τη λεπταίσθητη απάτη του Ζεύξιδος, “θυσιάζοντας εαυτόν” στο μέσο της εκλογής του. Εκ μέρους της Διοικητικής Επιτροπής του Μουσείου Μπενάκη θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καλλιτέχνη, που μας εμπιστεύθηκε το έργο του, καθώς και τους υποστηρικτές, που κατέστησαν δυνατή τη διοργάνωση μιας τόσο φιλόδοξης αναδρομικής έκθεσης και τη δημιουργία της συνοδευτικής έκδοσης.