ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ

Περιγραφή

“Αρχή δε τοι ήμισυ παντός”, “η αρχή είναι το ήμισυ του παντός”: έτσι διατυπώνεται ένα από τα παραδοξότερα αποφθέγματα τα οποία οι πυθαγόρειοι αποκαλούσαν όμοια, συνοψίζοντας σ’ αυτά το όραμά τους για την ύπαρξη, υπό συμβολική και συχνά αινιγματική μορφή. Εάν το πάρουμε κατά λέξη -και η ελληνική λέξη εδώ δεν είναι ουδέτερη: αρχή, η “έναρξη” και η “κυριαρχία” των πάντων- θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι η σκέψη του Πυθαγόρα κυριαρχεί στο ήμισυ της δυτικής σκέψης, μιας σκέψης που έχει ταυτισθεί προοδευτικά με την οικουμενικότητα. Ή μπορεί και η όλη δυτική σκέψη να τελεί υπό την ηγεμονία της αρχής, έστω και αν ο Πυθαγόρας δεν τόλμησε να διαβεί ένα τέτοιο όριο και να θίξει έτσι τους θεούς. Αν αληθεύει ότι η φιλοσοφία συνιστά, από τον Πλάτωνα ως τον Χάιντεγκερ και από τον Σπινόζα ως τον Χέγκελ, το μοναδικό εκείνο πεδίο όπου η σκέψη έρχεται αντιμέτωπη με την ολότητα του είναι, τότε το σύνολο του στοχασμού αυτού εγγράφεται κατ’ ανάγκην στη σφαίρα επιρροής εκείνου που πρώτος έφερε τον τίτλο του “φιλοσόφου”.