ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΑΝΑΡΙΩΤΕΣ

Περιγραφή

Τα ακραία χρονικά όρια μέσα στα οποία κινούνται τα δεκαπέντε αυτά μελετήματα είναι αφενός η δεκαετία του 1660, όταν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος επιστρέφοντας στην Κωνσταντινούπολη ύστερα από λαμπρές σπουδές σε ιταλικές πόλεις αποφασίζει να διδάξει στην νεοϊδρυμένη «Σχολή Μανολάκη του Καστοριανού» όσα οι νεότεροι «ηκρίβωσαν» καλύτερα από τους αρχαίους ενώ το ύστατο χρονολογικό στίγμα είναι τα τέλη του 18ου αιώνα, όταν οι κατεστημένοι πλέον Φαναριώτες υπερασπίζονται τις κατακτήσεις τους έναντι των «κολλυβάδων», που έρχονται απρόσκλητοι να αμφισβητήσουν όχι μόνο την επίσημη εκκλησιαστική ηγεσία της κοινωνίας των Ρωμιών χριστιανών αλλά και τους Φαναριώτες, τους «κοσμικούς» ηγέτες της. Ανάμεσα στα δύο αυτά όρια, που τα χωρίζουν εκατόν τριάντα περίπου χρόνια, ποικίλα τεκμήρια αναδεικνύονται που έχουν να κάνουν είτε με την πρώτη φάση της ανόδου τους στην εξουσία είτε με την διαδικασία ιδεολογικής τους προετοιμασίας προκειμένου να ανταποκριθούν στα νέα τους εξουσιαστικά καθήκοντα είτε με τις αντιδράσεις τους όταν, μετά τα μέσα του 18ου αιώνα, χάνουν για πρώτη φορά τον έλεγχο του θεσμού του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα, που η αρχή του οριοθετείται από την πρώτη στον ελληνικό χώρο εκδήλωση αμφισβήτησης της αυθεντίας των αρχαίων, μπορούμε να παρακολουθήσουμε τον τρόπο που ο κόσμος των Φαναριωτών έρχεται σε επαφή με τη δυτική παιδεία και να αποτιμήσουμε τι και πως το αφομοιώνει, τι και πως το αξιοποιεί ακόμα και στα ταραγμένα χρόνια μετά την Γαλλική Επανάσταση, που αποτελούν το άλλο χρονικό όριο αυτής της συναγωγής.